سال 348 ه . ق . بلخ را به قصد زيارت بيت اللّه الحرام ترك كرد و پس از اتمام فرائض حج وارد بغداد شد . او در آن شهر مدّت كوتاهى اقامت اختيار كرد و به تدريس علم حديث پرداخت ، وى رواياتش را از طريق نصر بن مكى بلخى و محمّد بن عمران بن عصمت جوزجانى و افراد ديگرى نقل مىكرد . « 1 » عده‌اى از محدّثان مانند دارقطنى ، يوسف قواس و ابو الحسن محمّد بن احمد بن زرقويه رواياتى را از طريق ابو على حسن بن محمّد بلخى نقل كرده‌اند . محدّثان مذكور در سال 348 ه . ق . افتخار شاگردى اين مرد بزرگ را داشته‌اند . « 2 » ابو بكر خطيب بغدادى مىگويد : من جز خوبى ، دانش ، تقوى و زهد ، در ابو على حسن بن محمّد بلخى چيز ديگرى سراغ ندارم . « 3 » ابو عبد اللّه محمّد بن عبد اللّه حاكم نيشابورى ، در تاريخ نيشابور ، نام او را اين‌گونه نقل مىكند : الحاكم ابو على حسن بن محمّد بن محمّد بن شيظم تميمى بلخى . « 4 » [ 162 ] حسن بن محمّد دربندى « * » بلخى ابو الوليد حسن بن محمّد بن على بن محمّد صوفى بلخى ، معروف به دربندى در روستاى دربند قدم به عرصهء وجود نهاد و علوم مختلف و متداول را در بلخ در محضر علماى بزرگ فراگرفت . وى از محدّثان صوفيّه و حافظ كتاب و سنّت بشمار مىرفت . ابو الوليد براى گردآورى حديث به سرزمين‌ها و شهرهاى بزرگ اسلامى ، مانند

--> ( 1 ) - تاريخ بغداد ، ج 7 ، ص 420 ؛ الانساب ، سمعانى ، ج 8 ، ص 240 . ( 2 ) - تاريخ بغداد ، ج 7 ، ص 420 ؛ اللباب ، ج 2 ، ص 226 . ( 3 ) - الانساب ، سمعانى ، ج 8 ، ص 240 . ( 4 ) - تاريخ نيشابور ، ص 85 ؛ و براى آگاهى بيشتر ر . ك : توضيح المشتبه ، ج 6 ، اللباب فى تهذيب الانساب ، ج 2 ، ص 226 . ( * ) - دربند نام يكى از روستاهاى بلخ است و همچنين يكى از دروازه‌هاى شهر بلخ نيز بدين نام خوانده مىشده است . معجم البلدان ، ج 2 ، ص 449 .